Muziek in de samenkomsten

Start

Muziek in de samenkomsten

Inleiding

In de 'Vergaderingen' was het zo'n 150 jaar lang de gewoonte om à capella te zingen, vierstemmig, met behulp van een voorzanger werd ingezet, en het klonk meestal prachtig. Met de komst van Opwekkingsliederen werd ook de behoefte gevoeld aan muzikale begeleiding. Een probleem hierbij was dat het ontbreken van muzikale begeleiding verdedigd werd met het geestelijk aspect van de eredienst: immers, zo werd gedacht, de nieuwtestamentische gemeente brengt in een geestelijke eredienst God lof toe met hart en mond, en niet met behulp van instrumenten. Dat zou de aandacht maar afleiden. Sinds een aantal jaren gaan veel 'Vergaderingen' over op begeleiding bij de Opwekkingsliederen (en de Lichtbundel), maar ook blijkt begeleiding bij de bundel 'Geestelijke Liederen' toch wel mooi te zijn. Hoewel het geen zwaarwegend probleem is, volgt hier voor hen die twijfelen aan de bijbelse goedkeuring van dit fenomeen een bijbelstudie over het gebruik van muziekinstrumenten in de bijbel. Het is geschreven vanuit de wetenschap dat er nog velen in de 'Vergadering' zijn die muziekinstrumenten in de samenkomst afwijzen. Misschien zonder ooit de positieve Schriftgegevens eens goed onderzocht te hebben.

Oudtestamentische gegevens.

1. Ik begin bij 'het eerste begin': in Ezech. 28:13-15 wordt in beeldspraak gesproken over de satan vóór de zondeval. Hij is daar nog de gezalfde overdekkende cherub en alle kostbaarheden die hij heeft worden opgesomd. Daaronder zijn ook de muziekinstrumenten! Daarvan staat geschreven dat deze bereid werden ten dage dat God de engelen schiep.
God schiep ze om ze voor Zijn troon en tot Zijn eer te gebruiken!

2. En in het verlengde daarvan lezen we in Amos 6:5 dan ook nog van David als uitvinder(!) van muziekinstrumenten!

3. In 1 Kron. 25.-1:7 zondert David mannen af, onder wiens leiding muziekinstrumenten gebruikt werden. De muziekinstrumenten werden gebruikt 'om daarmee te profeteren'!
In 2 Kron.25:29 lezen we dat het gebod tot gebruik van muziekinstrumenten door God gegeven was. Alles wat in een samenkomst gebeurt moet van God uitgaan, en niet van ons.

Dus 3 bijzonder sterke argumenten in het Oude Testament:
- door God geschapen
- David als uitvinder van nieuwe instrumenten
- door God gegeven voor de tempeldienst

Tegen gebruik van muziekinstrumenten wordt wel eens aangevoerd dat het een eigenwillige toevoeging is. Men vergelijkt het dan met Lev. 10-1:2 waar we lezen over de eigenwilligheid van Nadab en Abihu die zelf bedachten wat goed was om op het Altaar te leggen. De gevolgen waren verschrikkelijk. Eigenwillige godsdienst is God een gruwel. Zoals we ook in Kol. 2:23 lezen: dewelke wel hebben een schijnrede van wijsheid in eigenwillige Godsdienst enz.

Maar het gaat daar natuurlijk helemaal niet over het toevoegen van muziek aan de eredienst. De muziek begeleidde ook in het Oude Testament de aanbidding. De muziek was ook niet de aanbidding zelf, want dat waren de gezongen woorden. Muziek was en is een uitdrukking van vreugde aan God en Zijn wonderbare werken.

Nieuwtestamentische gegevens.

Hoogstwaarschijnlijk heeft de nieuwtestamentische gemeente de zang en de muziek uit de tempel- en synagogediensten gewoon voortgezet in hun samenkomsten.
We kunnen ons afvragen: Is de beslissing van de broeders, genomen omstreeks 1830, om geen muziek of begeleiding in de samenkomsten te hebben, 'toevallig' genomen, omdat er b.v. geen begeleiders beschikbaar waren, of iets dergelijks?

Of was het een bijbels gefundeerde beslissing? Over dat laatste kun je je twijfels hebben. We weten dat er trommels, bekkens, trompetten, fluiten, harpen en gitaren in de tempeldienst gebruikt werden. Waarom zouden zij (en 'wij') daarmee gestopt zijn?

Er zijn geen teksten die aanduiden dat er met de muzikale begeleiding gestopt moest worden. Positieve bijbelse gegevens zijn niet zo royaal aanwezig maar ze zijn er wel en er is zelfs een zekere climax in te ontdekken.

a. in de evangelieën:

In Mt.9:23 er zijn fluitspelers bij een overleden meisje.

In Mt.11:17=Lk.7:32 er zijn fluitspelers om bij te dansen.

In Lk.15:25 in het huis van de vader, waar de teruggekeerde verloren zoon is, wordt muziek gemaakt.

b. in de brieven van Paulus:

De nieuwtestamentische gemeente heeft hoogstwaarschijnlijk de zang en de muziek uit de tempel- en synagogediensten gewoon voortgezet in hun samenkomsten. Een sterke aanwijzing hiervoor is te vinden in 1Ko.14:7. De fluit, harp en bazuin worden genoemd, juist in die hoofdstukken, die bij uitstek gaan over de samenkomsten van de gemeente, en dat in samenhang met het zingen van de gemeente in vers 15.

Er zijn ook enkele teksten die niet gaan over muziekinstrumenten in de samenkomsten, maar die toch in het Nieuwe Testament (!) de relatie tussen de Heer en muziekinstrumenten aangeven. In 1Ko.15:8 en in 1Th.4:16 lezen we dat de Heer zelf een muziekinstrument inschakelt om zijn gemeente op te roepen.

c. in de Openbaring van Johannes (over onze toekomst):

Op.5:8 Vooral deze tekst geeft te denken, want in de hemel zal de gemeente muziekinstrumenten gebruiken! De oudsten rondom het Lam, vallen voor het Lam neer, en zij hebben ieder een harp, en zingen een nieuw lied.

Op.14:2 Johannes hoort harpspelers.
Als dat onze toekomst is in "de eeuwige eredienst", waarom zouden we het dan nú in onze erediensten niet doen?

Als je het bovenstaande nog eens overleest, kom de vraag op: wat is eigenlijk de bijbelse fundering geweest?

------------------------

Uit het boek Godsverlichting van W.J. Ouweneel:

Op blz. 223 is Ouweneel erg duidelijk over het niet toestaan van muziek:
'Er is geen enkele principiële reden voor aan te voeren, het is niet geestelijker.'
En zeer positief zegt hij dat '...de begeleiding functioneel moet zijn, de muziek ondersteunend moet zijn, de muziek niet te veel de aandacht op zichzelf moet vestigen.'

Op blz. 196 staat een andere zeer belangrijke opmerking die er op neer komt dat de liederen als een diepe kloof kunnen gaan werken, namelijk als de jongeren 'onder elkaar' andere liederen zingen dan in de samenkomsten.
Dat is toch wel een ernstige waarschuwing aan 'behoudende' vergaderingen waar ze zien dat de jongeren afhaken omdat zij graag een 'blijere' beleving in de samenkomsten willen zien, maar die wordt tegengehouden.

Op blz. 196 lezen we ook nog dat in Amos 6:5 David als uitvinder (!) van muziekinstrumenten wordt genoemd !

----------------------------

Nog enkele beschouwingen

Genesis 4
Men zegt wel dat de oorsprong van menselijke muziekinstrumenten volgens Genesis 4:21 in de godloze cultuur van de nakomelingen van Kaïn ligt, en niet bij het nageslacht van Seth.

Maar dat staat er natuurlijk niet.
Dan zou men datzelfde ook moeten zeggen van wat er nog meer in dat vers gezegd wordt, namelijk dat Jabal de vader was van hen die in tenten woonden en vee hadden. Daaruit zou men dan ook moeten concluderen dat dit ongeoorloofd is omdat het uit een godloze cultuur is voortgekomen. Zo blijkt duidelijk dat dit (het belangrijkste) argument uit Genesis 4:20,21 niet opgaat.

Blijkbaar behoren al die goede dingen die men toendertijd uitvond gewoon bij elkaar. Uit dit gedeelte (4:20-26) is dus ook heel goed te concluderen dat Seth's nakomelingen begonnen 'de naam des Heeren aan te roepen' (Gen. 4:26). Daarbij gebruikten zij vanzelfsprekend(!) die muziekinstrumenten, zoals ze immers ook later in de dienst gebruikt werden!

Er wordt wel aangevoerd dat de nakomelingen van Kaïn deze gaven en mogelijkheden niet tot eer van God gebruikt hebben. Maar als alles wat mensen ooit verkeerd gebruikt hebben, ook door 'ons' niet meer gebruikt mag worden, dan is het lijstje nog lang niet af.

Ook is hierbij dan de grote vraag waarom Israël dan wel deze muziekinstrumenten in de eredienst mocht gebruiken. We zien namelijk in de geschiedenis van Israël dat het gebruik van begeleidende muziekinstrumenten in de eredienst door God nadrukkelijk werd voorgeschreven. We kunnen stellen dat ze werden geheiligd voor de dienst van God, zoals dat ook het geval was met zoveel andere voorwerpen en materialen die nodig waren voor de tabernakel- en tempeldienst. Er wordt ook door 'de broeders' wel geleerd dat deze muziekinstrumenten geheel bij het karakter van het aardse heiligdom en van de oudtestamentische bedeling pasten.

Vanzelfsprekend
In het Nieuwe Testament ontbreken voorschriften voor het gebruik van muziekinstrumenten in de eredienst. Wij lezen er niets over omdat ze in iedere joodse gemeente en huisgezin vanzelfsprekend gebruikt werden. Niets had het gebruik immers ooit in de weg gestaan. Geestelijke eredienst sluit het gebruik van muziekinstrumenten dan ook helemaal niet uit. Ook Israël bracht geestelijke offeranden (als het goed was) en daarbij gebruikten ze muziek.

Historisch
Men voert ook wel eens aan dat historisch gezien invoering niet juist is. want, zegt men, in de synagoge weert men al duizenden jaren het gebruik van instrumenten, omdat de tempel- en offerdienst voorbij zijn en de instrumenten van David kunnen niet zomaar opnieuw kunnen worden ingevoerd. Voor ons als christenen zou het dan ook een vanzelfsprekendheid moeten zijn; en dat was het dan ook tot de late middeleeuwen.

Maar zo vanzelfsprekendheid is het natuurlijk niet. Het lijkt niet correct om vanwege het streven van de Joden (vanaf 70 n Chr.) ook maar aan te nemen dat de christenen ook geen muziekinstrumenten zouden moeten gebruiken.
In de tempeldienst werden muziekinstrumenten gebruikt! Dus zou je eerder moeten zeggen dat ze ook zeker in de 'tempeldienst' van de Gemeente gebruikt behoren te worden. De eredienst is voor ons immers niet gestopt. Dus vanzelfsprekend maken we muziek.

Er komt nog bij dat de lijn zo ook niet zomaar is door te trekken. Wij zijn immers geen Joden, maar gelovigen uit de heidenen en wij zijn vrij om af te wijken van de Joodse gebruiken. Dus waarom zouden gelovigen uit de heidenen geen muziekinstrumenten mogen gebruiken? Zij zijn immers niet gebonden aan de later door de Joden erbij gemaakte tempel- en synagogevoorschriften, als die al bijbels waren.

Harpen
In het Boek Openbaring is sprake van harpen. Die worden gehanteerd door opgestane en verheerlijkte heiligen. Hiervan wordt dan gezegd dat dit verband houdt met het bijzondere karakter van de Openbaring; en wij bevinden ons in dit boek op het terrein van Gods regering met de aarde, wat bij uitstek een oudtestamentisch onderwerp is.

Ja, dan kan best zijn, maar wie hebben harpen? De 24 oudsten. Dat is de nieuwtestamentische Gemeente! Het gaat natuurlijk niet op om de harpen dan maar als symbolisch te verklaren. Alsof het dan geen muziekinstrumenten meer zijn. Het gaat erom dat die instrumenten een functie hebben in de aanbiddingsdienst.

Reformatie
Ook wordt er aangevoerd dat de reformatoren fel gekant waren tegen het gebruik van muziekinstrumenten in de eredienst. Dat is nog steeds zo bij de Schotse presbyteriaanse kerken.
Maar de reformatoren en de presbyteriaanse kerken... dat is toch niet onze norm? De Schrift moet aanwijzingen geven.
De Schrift spreekt anders dan de reformatoren, maar ook anders 'de oude broeders' die in sommige dingen gewoon in hun voetstappen gingen. Het was 170 jaar geleden ook helemaal geen punt. Zij waren in zekere zin ook kind van hun tijd.

Het is voor sommigen ook een gevoelskwestie. Dat maakt het niet eenvoudiger. Het valt echter op dat er geen schriftgegevens aangevoerd worden tegenover een hele serie teksten die hierboven vermeld zijn.

~~~~~~~~~