De Stentor op 20 maart 2003:
Passion als toegepaste kunst
Kamper theoloog: 'De film toont de essentie van het geloof'
The Passion of the Christ zal in Nederland massaal worden gebruikt voor evangelisatie. De Kamper theoloog Reinier Sonneveld maakte een handleiding bij de film.
door Marion Groenewoud
KAMPEN - Hij heeft The Passion of the Christ al gezien op internet, een illegale opname gemaakt in een Amerikaanse bioscoop. Reinier Sonneveld (25) studeerde vorig jaar af aan de vrijgemaakte Theologisch Universiteit Kampen op het onderwerp: 'film en theater in bijbelse context'. Bij de film van Mel Gibson maakte Sonneveld de handleiding 'Zie de Mens.'

De titel verwijst naar Johannes 19 vers 5: 'Jezus dan kwam naar buiten met de doornenkroon en het purperen kleed. En Pilatus zeide tot hen: Zie, de mens!' De film, die 1 april in Nederland in premiere gaat, toont anderhalf uur lang het lijden van Christus.
,Zijn laatste twaalf uur. Dat de filmbezoeker meelijdt blijkt uit het feit dat Sonneveld bij de martelscènes regelmatig weg moest kijken van zijn computerscherm. 'Het gaat inderdaad richting horror maar de beelden zijn zeer indrukwekkend. De film toont de essentie van het geloof. Jezus stierf voor onze zonden.'
In Amerika wordt de film het beste evangelisatiemiddel genoemd sinds tweeduizend jaar. Sonneveld onderstreept dit deels. 'Het is een bekeringsgerichte film. Geen wondermiddel. Het echte geloof in God bereik je niet even met een film. Maar The Passion kan bijdragen.'
Zelf had de Kampenaar gedurende zijn studie geloofstwijfels maar vorig jaar kwam de overtuiging terug. 'Met het lijden van Christus is er geen eind gekomen aan het lijden in de wereld. God doet er niets aan. Dat vind ik nog steeds moeilijk te begrijpen. Maar de kruisiging is een soort D day voor christenen. De poort naar de bevrijding staat sindsdien open.'
SCHOUWSPEL
Volgens Sonneveld zet de film de zaak op scherp. 'In onze samenleving wordt het lijden weggestopt. Zieke, arme en oude mensen houden wij achter gesloten deuren. Vroeger vond het lijden midden op straat plaats. En de kruisigingen waren als openbare terechtstellingen zelfs een schouwspel.' Het publieke theatrale lijden is voor Sonneveld nog een punt van discussie maar hij vindt dat Gibson het op een integere wijze heeft vormgegeven. 'De film is een uiting van een diep spirituele ervaring van de katholiek Gibson. Hij heeft oprechte bedoelingen gehad.'
Als student volgde Sonneveld scenanocursussen bij de EO en verdiepte zich in beeldtaal. Voor veel gelovigen met name de gereformeerde wereld waaruit de theoloog afkomstig is - zijn afbeeldingen sinds de Beeldenstorm uit den boze. 'Streng gelovigen zullen weinig affectie hebben met de film. Het woord is voor hen hét middel voor communicatie. Woord of beeld, daar gaat het mij niet om. Het draait om de manier waaróp men het gebruikt. In The Passion wordt Jezus op een traditionele, mooie wijze neergezet. Een mens in al zijn kwetsbaarheid. Je moet terughoudend te werk gaan met onderwerpen die heilig zijn, te groot voor woorden. Zoals God of de Holocaust. Ik denk niet dat zoiets haalbaar is.'
AVERECHTS
Voor Sonneveld is film in de eerste plaats een kunstvorm maar hij gebruikt het eveneens als middel om te evangeliseren. 'Als toegepaste kunst.' Hij raadt mensen aan eerst goed na te denken of ze de beelden willen zien. 'Voor sommigen is het een provocerende film. Voor deze mensen kan het averechts werken. 'Filmliefhebbers en geloofsgenoten adviseert hij vooral de bioscoop te mijden en te wachten op de dvd. 'Het lijkt me vreselijk om dit verhaal te zien in een entertainment setting tussen rumoerig popcorn etende mensen. Ik zou kiezen voor een intieme kring waarin je rustig kan nadenken of napraten.
Niet gelovigen zullen de film zeker waarderen maar minder goed begrijpen, denkt de Kampenaar. 'De liefde van Jezus zal hen ontgaan. Ze zien een man die onvoorstelbaar lijdt en praat tegen een onzichtbare vader. Een tekst als: "zijn wonden hebben ons genezing gebracht" zal bij hen niet aankomen.'
The Passion of the Christ is allerminst antisemitisch stelt Sonneveld. 'Jezus, de Verlosser, is zelf een jood. Als deze gebeurtenis in Finland had plaatsgevonden hadden we over Finnen gesproken. Wij plakken ons beladen verleden ten onrechte op deze film.'
|