De aanhoudende kritiek op Rick Warren en op zijn
concept "Doelgerichte gemeente" verbaast mij ten
zeerste. Hoewel ik nog geen ervaring heb in de uitvoering van
dit concept, spreekt het mij bijzonder aan. Ik kan me
voorstellen dat er kritiek is op de uitvoering, maar het
concept op zich lijkt mij een welkome aanvulling voor elke
gemeente die doelgericht wil werken.
Bovenstaand is geprobeerd om de hoofdzaken van een
doelgerichte gemeente te visualiseren. Hierbij heb ik
onderscheid gemaakt tussen de vijf aandachtsgebieden,
weergegeven in vijf segmenten en tussen een aantal
willekeurige aspecten per aandachtsgebied. Deze aspecten
kunnen naar gelang behoefte worden uitgebreid of ingekort. Het
voert te ver om in dit bestek op alle hierboven aangegeven
aspecten en afzonderlijke aandachtsgebieden in te gaan. Daarom
beperk ik mij tot een summiere verkenning:
Aandachtsgebieden
De aandachtsgebieden onderscheiden zich resp. in
Evangelisatie, Aanbidding, Ondersteuning, Onderwijs en
Toerusting.
Je hebt gemeenten die zich hoofdzakelijk op één van deze
vijf aandachtsgebieden richten. Zo'n gemeente munt uit in
evangelisatie of in lofprijs, maar bezien vanuit dit concept
loopt zo'n gemeente dan mank. In dit model gaat het namelijk
om het evenwicht. Elk aandachtsgebied dient verhoudingsgewijs
evenveel aandacht.
Processen
Dat de ringen via pijlen in elkaars verlengde overlopen, geeft
het procesmatige karakter van dit concept aan, waarbij
evangelisatie overloopt in aanbidding, aanbidding in
ondersteuning, ondersteuning in onderwijs en onderwijs in
toerusting. Is iemand eenmaal toegerust, dan kan inzet volgen
in evangelisatie, aanbidding, ondersteuning en/of onderwijs.
Stations
Wat ik in deze visuele weergave niet mee heb kunnen nemen,
maar wat wel essentiëel is, dat zijn de stations tussen de
diverse aandachtsgebieden. Zo geldt bekering en wedergeboorte
als station om van evangelisatie over te gaan naar aanbidding.
De doop door onderdompeling kan worden gezien als station
tussen aanbidding en ondersteuning, deelname aan
discipelschapstraining kan worden gezien als station tussen
ondersteuning en onderwijs en deelname aan kadertraining kan
worden gezien als station tussen onderwijs en toerusting.
Keuzes
In feite gaat het steeds om een keuze: n.a.v. evangelisatie
kiest men er voor om Jezus aan te nemen als Heer en Heiliand.
Met behulp van aanbidding kiest men er voor om via de doop
door onderdompeling gemeentelid te worden, met behulp van
ondersteunende faciliteiten binnen de gemeente, zoals
pastorale en diaconale zorg, en onderlinge gemeenschap met
elkaar kiest men er voor om deel te nemen aan een
discipelschapstraining, enzovoort.
Doelgroepen
Elk aandachtgebied heeft dan ook zijn eigen doelgroep. De
doelgroep voor evangelisatie is de omgeving van de gemeente,
de doelgroep voor aanbidding in de breedste zin des woords,
zijn de bezoekers van onze samenkomsten. De doelgroep voor
ondersteuning zijn de gemeenteleden die verzorging en
ondersteuning nodig hebben. De doelgroep voor onderwijs, zijn
de gemeenteleden die zich voor anderen in willen zetten en toe
zijn aan discipelschapstraining, en de doelgroep van de
toerusting is het kader dat gevormd moet worden om alle
geledingen binnen de gemeente bij elkaar te houden. Hier
kunnen van God ontvangen bedieningen zich ontwikkelen.
Doelstellingen
Elk aandachtsgebied kan zijn eigen doelstellingen formuleren.
In bovenstaand concept zijn de doelstellingen slechts met
steekwoorden aangegeven: de doelstelling van evangelisatie is
evangeliseren, de doelstelling van aanbidding is aanbidden, de
doelstelling van ondersteuning is bemoediging, de doelstelling
van onderwijs is onderwijzen, etc., maar het zal u duidelijk
zijn dat deze steekwoorden nader uitgewerkt moeten worden in
heldere doelstellingen, die elke gemeente voor zich kan
formuleren en jaarlijks kan bijstellen.
Middelen
Doelstellingen moeten leiden tot concrete plannen. Elk plan
kent zijn eigen prijskaartje. Prijskaartjes leiden tot
begrotingen, stel je voor elk aandachtgebied jaarlijks een
deelbegroting op, en deze deelbegrotingen worden ingepast in
een totaalbegroting, dan kan vervolgens met budgetten worden
gewerkt per aandachtsgebied. Dat bevordert de doelgerichtheid
en schept een financieel kader per aandachtsgebied. Er is
niets nieuws onder de zon, toch?
Beoogde resultaten
Beoogde resultaten kunnen vooraf per aandachtgebied in kaart
worden gebracht. De na te streven doelen moeten wel specifiek
zijn en meetbaar, maar ook actueel, realistisch en in tijd
uitgezet kunnen worden. We zeggen dan: een na te streven doel
moet SMART zijn. Je zou daarvoor zowel kengetallen (waar staan
we nu?) en streefgetallen (wat willen we over een jaar
bereiken) uit kunnen zetten.
Modern management
Dit is zomaar een greep uit bovenstaand concept. Veel
elementen, die ik hierboven naar voren heb gehaald, komen
voort uit modern management. Daar is mijns inziens niets mis
mee. Als het maar niet de overhand krijgt, want het leiden van
een gemeente blijft per slot van rekening een geestelijke
taak.
Verwijzingen
Natuurlijk valt hier veel meer over te vertellen. Ik heb
hiermee slechts een eerste aanzet willen geven. Wie zich hier
verder in wil verdiepen, verwijs ik graag naar zowel de boeken
van Rick Warren als naar het boek "Gericht leiderschap,
Het geheim van Nehemia" van de Nederlanse schrijver
Bennie Sloetjes. Ook vinden er regelmatig landelijke
studiedagen over dit onderwerp plaats in o.a. Westendorp. Ook
dat kan ik u warm aanbevelen.
Wim
Bootsma, eindredacteur
