EH-Basisjaar

From: Subject: EH-Basisjaar Date: Fri, 29 Apr 2005 10:51:19 +0200 MIME-Version: 1.0 Content-Type: multipart/related; type="text/html"; boundary="----=_NextPart_000_000D_01C54CA9.6053B610" X-MimeOLE: Produced By Microsoft MimeOLE V6.00.2900.2180 This is a multi-part message in MIME format. ------=_NextPart_000_000D_01C54CA9.6053B610 Content-Type: text/html; charset="iso-8859-1" Content-Transfer-Encoding: quoted-printable Content-Location: http://www.eh.nl/nieuw/algemeen/toespraak_cliteur_god_niet_is.html EH-Basisjaar


		Toespraak

		EH-Symposium 'De God die (niet) = is' In het blad Ellips schreven prof. dr. = Paul B.=20 Cliteur en prof. dr. Willem J. Ouweneel beide een artikel = naar=20 aanleiding van het EH-symposium `De God die (niet) is=92. = Hieronder=20 staat een gedeelte uit het artikel van Cliteur die in een = aantal=20 punten kritiek geeft op het het meest recente boek van = Ouweneel `De=20 God die is=92. Kijk ook voor meer informatie op http://www.medema.nl/ = Ouweneel omschrijft op blz. 20 van zijn boek het = the=EFsme. Op zich=20 vind ik het goed dat hij het athe=EFsme lijkt te benaderen = als het=20 contrast met het the=EFsme. Het verbaast mij dan een beetje = dat hij=20 bij het woordenboek van Van Dale te rade gaat voor een = omschrijving=20 van dit kernbegrip, maar heel ernstig is dat niet. Immers, = ook Van=20 Dale typeert het the=EFsme als het geloof in een = persoonlijke, levende=20 God die als schepper van de wereld geldt. Nu zou men = verwachten dat=20 Ouweneel dan het athe=EFsme zou typeren als het contrast tot = deze=20 positie, namelijk de stelling dat zo=92n persoonlijke, = levende God als=20 schepper van de wereld niet bestaat. Maar dat is niet het = geval. Wat=20 is athe=EFsme bij Ouweneel? Hij definieert dat als volgt: = =91het geloof=20 dat er geen god of iets goddelijks bestaat en dat je ook = zeker kunt=20 weten dat zoiets niet bestaat.=92 Goddelijk Nu is athe=EFsme dus niet meer een = contrast tot=20 the=EFsme, maar het is een positie die veel meer omvat. = Volgens=20 Ouweneel zou een athe=EFst het volgende voor zijn rekening = moeten=20 nemen. Niet alleen zou hij het geloof in God moeten = afwijzen, maar=20 ook in =91iets goddelijks=92. Maar dat is een pretentie die = een athe=EFst=20 niet kan hebben, want dan zou eerst moeten worden = vastgesteld wat=20 het =91goddelijke=92 is. Er zijn veel dingen = =91goddelijk=92. Leven in=20 Frankrijk, roomijs met warme chocoladesaus, mijn dochter die = een=20 danspasje maakt. Nu zegt u natuurlijk: =91oh, maar dat is = =93goddelijk=94=20 in overdrachtelijke zin. Dat wordt niet bedoeld. Dat begrijp = je toch=20 wel?=92 Maar dat begrijp ik niet. Althans niet zo snel. We = moeten over=20 dat goddelijke heel wat meer zeggen voordat we het in de = definitie=20 van athe=EFsme smokkelen. Voorlopig houd ik eraan vast dat = athe=EFsme=20 a-the=EFsme betekent en niet meer dan dat. Ambitieuze onderneming Een tweede probleem is = dat=20 Ouweneel - als ik hem goed begrijp tenminste - de = athe=EFstische=20 positie niet alleen lijkt te contrasteren met de God van de=20 the=EFstische godsdiensten, maar met elke god, dus ook die = van de=20 Vikingen, de Grieken en Romeinen. Naar mijn idee is dat een = veel te=20 ambitieuze onderneming. Mijn athe=EFsme is niet meer dan = kritisch=20 tegenover het the=EFstisch godsbeeld. Wie hele andere = godsbeelden erop=20 nahoudt kan misschien worden bekritiseerd, maar dan niet met = het=20 instrumentarium van de athe=EFst. Athe=EFsme als geloof Een derde probleem is dat = Ouweneel=20 het athe=EFsme ook als =91een geloof=92 typeert. Dat heeft = misschien ook=20 te maken met het feit dat Ouweneel de theorie van de = grondmotieven=20 van Dooyeweerd overneemt. Dooyeweerd denkt dat elk = theoretisch=20 denken uiteindelijk altijd gefundeerd is in een grondmotief. = Dat=20 grondmotief noemt hij =91religieus=92. Uiteindelijk is dat = een=20 semantische kwestie. Etymologisch kun je zeggen dat alles = wat een=20 mens bindt aan zijn laatste uitgangspunt iets = =91religieus=92 heeft.=20 Maar ik vind dat zelf enigszins misleidend. Het betekent dat = wie=20 alleen aan voetballen kan denken in voetbal zijn religie = vindt. Wie=20 gek is van Michael Jackson in de popmuziek zijn religie = heeft.=20 Vanuit een bepaalde traditie in de godsdienstfilosofie (en = vooral=20 godsdienstsociologie) vindt men die semantiek geen probleem = (Kuitert=20 neemt dat bijv. ook over), maar ik vindt dat eerlijk gezegd=20 =91semantisch kerstenen=92. De athe=EFst wordt dan = =91verslagen=92 omdat voor=20 zijn positie eenvoudigweg geen ruimte is in het conceptueel=20 universum. Er is geen niet-religieuze positie denkbaar, want = voor=20 iedereen geldt dat hij uiteindelijk wel ergens zijn laatste=20 ankerpunt heeft. Duidelijk contrast Een vierde probleem is dat = hij in de=20 definitie van athe=EFsme opneemt de stelligheid waarmee een = athe=EFst=20 zijn standpunt zou moeten verkondigen. Ouweneel zegt dat de = athe=EFst=20 ook zeker moet weten dat God niet bestaat. Dat vind ik = vreemd. Je=20 neemt in de definitie van the=EFsme toch ook niet op dat de = the=EFst ook=20 zeker moet weten dat God wel bestaat? Volgens mij moet je de = intensiteit waarmee opvattingen worden beleden of waarmee = die=20 opvattingen worden hooggehouden buiten de definitie laten. = Je moet=20 gewoon zeggen dat een the=EFst meent goede redenen te hebben = voor het=20 bestaan van God en een athe=EFst meent dat die redenen niet = voldoende=20 zijn. Dan heb je een duidelijk contrast. Religieuze ijver Een ander punt is dat Ouweneel = in zijn=20 begrip van athe=EFsme lijkt op te nemen dat het met een = religieuze=20 ijver verdedigd moet worden. Zo schrijft hij: =91De =E9chte = athe=EFsten=20 zijn de weinigen die hun standpunt niet alleen diep = doordacht=20 hebben, maar het gewoonlijk met dezelfde religieuze ijver = verdedigen=20 als the=EFsten en panthe=EFsten.=92 Hoe we dit moeten = waarderen hangt=20 ervan af wat men onder =91religieuze ijver=92 verstaat. = Vooralsnog zeg=20 ik: dat hoeft niet. Ik wil wel toegeven dat in het = athe=EFsme in die=20 zin iets van een bekeringsdrang zit dat de athe=EFst bereid = is=20 argumenten te fourneren voor zijn loochening van het bestaan = van=20 God. Maar of men die houding als =91religieus=92 moet = typeren hangt af=20 van de wijze waarop men dit woord interpreteert. Waanzin Het is weer wel juist, zoals Ouweneel = opmerkt,=20 dat de athe=EFstische positie parasitair is ten opzichte van = de=20 the=EFstische. In een geseculariseerde wereld zal men = nauwelijks=20 aandacht hebben voor athe=EFsme, zegt Ouweneel. Ik heb de = indruk dat=20 hij dat opvoert als een argument tegen het athe=EFsme, maar = ik zie dat=20 helemaal niet zo. Ik geef dat ruiterlijk toe. Je kunt het = athe=EFsme=20 in dit opzicht vergelijken met het pacifisme. Als de oorlog = uit de=20 wereld is, zullen de pacifisten een zieltogend bestaan = leiden. Maar=20 dat is toch niet een argument tegen pacifisme. Te meer niet = omdat=20 het er niet naar uit ziet dat de oorlog werkelijk het veld = zal=20 ruimen. En hetzelfde geldt voor het the=EFstisch geloof. Wel = kan het=20 athe=EFsme natuurlijk een impuls krijgen door een = versterking van de=20 positie van het the=EFsme. Zo mag men aannemen dat het=20 moslimfundamentalisme een impuls zal geven aan het = athe=EFsme. Er=20 zullen meer mensen komen die zeggen: =91Hoe kunnen we die = waanzin=20 stoppen?=92 =91Zou het niet mooi zijn als men in de = Arabische wereld=20 collectief van het geloof in het hiernamaals met maagden = voor de=20 martelaren zou afkomen, want dat zou de wereld heel wat = veiliger=20 maken.=92 Determinisme Ouweneel neigt ertoe athe=EFsten = ook een op=20 de natuurwetenschappen geori=EBnteerd wereldbeeld toe te = schrijven. Zo=20 spreekt hij van een bepaalde subcategorie van de = athe=EFsten, de=20 zogenaamde =91harde athe=EFsten=92. Dat zijn degenen =91die = geen zin en doel=20 in het leven erkennen en strikte deterministen zijn. Zo van: = alle=20 menselijk handelen is geheel door natuurwetten bepaald: er = is dus=20 geen vrije wil.=92 Ik denk persoonlijk dat determinisme = niets met=20 athe=EFsme te maken heeft. Natuurlijk kun je het athe=EFsme = combineren=20 met determinisme, zoals in de 19e eeuw wel gebeurde. Maar je = kunt=20 the=EFsme ook combineren met determinisme. Een van de = belangrijkste=20 argumenten van een groot 20ste-eeuws athe=EFst, Jean-Paul = Sartre, was=20 dat het athe=EFsme de mens zou bevrijden van het = determinisme. Immers,=20 het the=EFsme houdt de mens juist gevangen in het = determinisme. Het=20 valt eenvoudig voor te stellen hoe men the=EFsme en = determinisme met=20 elkaar kan combineren. Als God alwetend is, dan voorziet Hij = toch=20 alles wat zal gebeuren, ook hetgeen in de toekomst zal = gebeuren. Hij=20 ziet al hoe dit debat afloopt, terwijl het voor mij nog een=20 verrassing is. Hij voorziet welke route ik straks naar huis = zal=20 nemen. Hij weet welke verkeerde afslag ik zal nemen en zo = iets later=20 thuiskomen dan de bedoeling was. Ligt niet alles vast? Daarbij wil ik het laten. Ik wil eindigen met waarmee ik = begon,=20 namelijk dat er eigenlijk maar =E9=E9n echt hard godsbewijs = is en dat is=20 de man die daar op die stoel zit en die al meer dan honderd = boeken=20 geschreven heeft. Prof. Ouweneel is hoogstpersoonlijk het = bewijs=20 voor het bestaan van God. Die andere bewijzen zijn minder = sterk. Biografie=20 van Paul B. Cliteur Terugkeren naar=20 overzicht symposia

------=_NextPart_000_000D_01C54CA9.6053B610 Content-Type: application/octet-stream Content-Transfer-Encoding: base64 Content-Location: http://www.eh.nl/nieuw/assets/linksboven_algemeen.jpg /9j/4AAQSkZJRgABAQEASABIAAD/2wBDAAICAgICAgICAgICAgICAgMCAgICAwQDAwMDAwQFBAQE BAQEBQUFBQYFBQUHBwcHBwcJCQkJCQkJCQkJCQkJCQn/2wBDAQICAgQDBAcFBQcJCAcICQsKCgoK CwsJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQn/wAARCAAFACUDAREA AhEBAxEB/8QAFgABAQEAAAAAAAAAAAAAAAAAAAcJ/8QAIBAAAQMEAgMAAAAAAAAAAAAAAwACBAEF BgcRURIUMv/EABcBAQEBAQAAAAAAAAAAAAAAAAAGAgX/xAAeEQACAQMFAAAAAAAAAAAAAAAAAQMC BAURIUFhkf/aAAwDAQACEQMRAD8A1W1BrjGdT63xLBMTggh2uyWaMJ5RCaIk6XUTfZmyPH6NJJy8 ju69UooXLZGS+uK5ZHu34uEukXyWhSlzTQQBAEB//9k= ------=_NextPart_000_000D_01C54CA9.6053B610 Content-Type: application/octet-stream Content-Transfer-Encoding: base64 Content-Location: http://www.eh.nl/nieuw/assets/algemeen_leesverder.gif R0lGODlhFAAKALMAAP9mAP/jx/+NPv/Elf+FMf+cV//Ur/9tDP+VSv+lZAAAAAAAAAAAAAAAAAAA AAAAACH5BAUUAAEALAAAAAAUAAoAAARFMMhJwyAAkFG7TFkIJB41ZAeCHBlnCIBgUNgxBwZLBFi2 T5kCpZAJiACU4LDY09AANknO+YrdJCeoigXglD7H0dfU20wiADs= ------=_NextPart_000_000D_01C54CA9.6053B610 Content-Type: application/octet-stream Content-Transfer-Encoding: base64 Content-Location: http://www.eh.nl/nieuw/assets/top_algemeen.jpg /9j/4AAQSkZJRgABAQEASABIAAD/2wBDAAICAgICAgICAgICAgICAgMCAgICAwQDAwMDAwQFBAQE BAQEBQUFBQYFBQUHBwcHBwcJCQkJCQkJCQkJCQkJCQn/2wBDAQICAgQDBAcFBQcJCAcICQsKCgoK CwsJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQkJCQn/wAARCAARACQDAREA AhEBAxEB/8QAGQAAAgMBAAAAAAAAAAAAAAAAAAkFBwgK/8QAMRAAAQQCAgACBA8AAAAAAAAAAgED BAUGBwAIEiERExUiCRQWFxgjMTI1NkF0dbPD/8QAHAEAAQQDAQAAAAAAAAAAAAAAAAQFBgcBAgMI /8QALBEAAQIFAQYFBQAAAAAAAAAAAQACAwQFESESBjFBYXGBBxMyUZEUIjOh8P/aAAwDAQACEQMR AD8AdBys1YCTB8It26zvF80+YrV1/YYr7MrIszPL2mcWPaPybJoZEavjyG/rY7YxjbcMm1EzVxB9 KCK+O4fD7ZOBGg/Vx2h1z9gO7GCSOOccrfCeLE4LFuV/Sy6cZLr/ACG3y/K6GwzfF4eZVrMmxkz4 Ept1BWTWWkSUpMuPxVIRkNGKqHiAhXzEuTsSlOrEN7NDSGm26xHNpGehSSFMaty6ENBbZh7x1Bg+ z4kYYJ5NVkVnXAqqMSzhPHDnsApe8oBJZP1ar5kHhL9eeeq7SjTpuJAOdJwfcHI/RzzTi03CuHjQ tkcEJInfXVmY6q7B0Xa7HsNrM/xh92otLyDfw5c+nrr6hjtQ4vtViG+w58VcbYYcbL1gtk6JNueS oLl2bAVeFMyRkXu0PF7cCWuNzpvxuT2yOSOYh3Wa9x9xd39zaij1Pdar1xcW5XrNhiz2B0t18oI8 xEUHBik7ayw9W62qo8htKPh95fQoCQzGTostSLxvMcG2zqI098DskcGVDDi6ej1e1JL0dorANcWb zb93UVz07IXGSQ20tLSS7OlNNmnkYMOPKyBJ94QQvtXlAbTVUVGeiRm+knHQCw+bXTqxtgr+4wrd HBCjLr8Gtv4yV/UXOsD1jqsFYO6dfm7PP2X+jHJztf8Aih/3uubEwTkBXVHBC//Z ------=_NextPart_000_000D_01C54CA9.6053B610 Content-Type: application/octet-stream Content-Transfer-Encoding: base64 Content-Location: http://www.eh.nl/nieuw/assets/afgescheurderand.gif R0lGODlhmAAfAMQAACgETfLVv3lYe7ydoUMgXK6Pmde5sJNzil07azUSVf/jx1AuZOTHuKGBkWtJ c8mrqK2UnIZlgsqsqQAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAACH5BAUU AAoALAAAAACYAB8AAAX/oKSMZGmeaKqubOu+cAxHcm3feK6zxO7/wCAOIAgIj8gkEABYMEaBQuGp rFqvJCYg0SgkmIkCdkxeas9gannNhqHf4rZ8jnqj4/T83H7G6/9lfGcIfoCGSoJoBAVGh45CiW8J EWolAQNTj5oukXyEjQpeYIWbpVmdfAkCAwxfWgmVpqaotH2ytwq1uqS4jrq1CwcGLQxSsb1Wv78J Dpknolu8yEjK1QAEAg3DCq1nsNNX1uJbDgJw4Mnj6ncvUc7oL+vyWgsCBw+gJtBh8PHz/1oIIDhQ 4MGIbq+O9TsBsOEbAgvOxXCn8JDDi4kIHLi3bcU+aYAwiuyUAIGDAw0eNBg86CpNqZEwfy2IyG5T zJvqFiBAEGGjypV7cAp1qHPnRoI/O0IayrRp0Z32jqL8SRUfihAAOw== ------=_NextPart_000_000D_01C54CA9.6053B610 Content-Type: text/css; charset="iso-8859-1" Content-Transfer-Encoding: quoted-printable Content-Location: http://www.eh.nl/nieuw/css/algemeen.css BODY { BACKGROUND: url(../assets/bg_algemeen_main.gif) #ffe3c7 fixed no-repeat = left top; MARGIN: 0px } .td { BACKGROUND-REPEAT: no-repeat } .datum { FONT-WEIGHT: bold; FONT-SIZE: 10px; COLOR: #330033; FONT-FAMILY: = "Trebuchet MS", Verdana, "Times New Roman" } .nieuw { FONT-WEIGHT: bold; FONT-SIZE: 12px; COLOR: #330033; FONT-FAMILY: = "Trebuchet MS", Verdana, "Times New Roman"; TEXT-DECORATION: none } .titel { FONT-WEIGHT: bold; FONT-SIZE: 15px; COLOR: #ff6600; FONT-FAMILY: = "Trebuchet MS", Verdana, "Times New Roman" } .tekst { FONT-SIZE: 11px; COLOR: #330033; FONT-FAMILY: Verdana, Arial, = Helvetica, sans-serif } .foto { BORDER-RIGHT: #ffffff 3px solid; BORDER-TOP: #ffffff 3px solid; MARGIN: = 0px 3px 3px 0px; BORDER-LEFT: #ffffff 3px solid; BORDER-BOTTOM: #ffffff = 3px solid } .foto2 { BORDER-RIGHT: #ffffff 0px solid; BORDER-TOP: #ffffff 0px solid; MARGIN: = 0px 3px 3px 0px; BORDER-LEFT: #ffffff 0px solid; BORDER-BOTTOM: #ffffff = 0px solid } .leesverder { FONT-SIZE: 9px; COLOR: #ff6600; FONT-STYLE: italic; FONT-FAMILY: = Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif } A:link { COLOR: #ff6600; TEXT-DECORATION: none } A:visited { COLOR: #993300; TEXT-DECORATION: none } A:active { COLOR: #ff6600 } A:hover { COLOR: #330033; TEXT-DECORATION: none } .ktekst { FONT-SIZE: 9px; COLOR: #330033; FONT-FAMILY: Verdana, Arial, Helvetica, = sans-serif } .loranje { BACKGROUND-COLOR: #fff1e3 } .doranje { BACKGROUND-COLOR: #ffe3c7 } .lblauw { BACKGROUND-COLOR: #fff1e3 } .dblauw { BACKGROUND-COLOR: #ffe3c7 } .knop { BORDER-RIGHT: #000000 1px inset; BORDER-TOP: #000000 1px inset; = FONT-WEIGHT: normal; FONT-SIZE: 11px; BORDER-LEFT: #000000 1px inset; = BORDER-BOTTOM: #000000 1px inset; FONT-FAMILY: Trebuchet MS, arial, = helvetica; BACKGROUND-COLOR: #ffffff } .agenda { BORDER-RIGHT: #000000 1px inset; BORDER-TOP: #000000 1px inset; = FONT-WEIGHT: normal; FONT-SIZE: 11px; BORDER-LEFT: #000000 1px inset; = BORDER-BOTTOM: #000000 1px inset; FONT-FAMILY: Trebuchet MS, arial, = helvetica; BACKGROUND-COLOR: #ff6600 } ------=_NextPart_000_000D_01C54CA9.6053B610--