www.vergadering.nu  Recensie-index  www.vergadering.nu

6 RECENSIES


IsraŽlvisies in beweging
Gevolgen voor kerk, geloof en theologie
Steven Paas
Uitg. Brevier, Kampen
270 pag.
9789491583353
Dit boek bestellen...

Israel mag zich onder christenen in warme belangstelling verheugen. Maar is alle enthousiasme over IsraŽl en de joodse religie wel bijbels genormeerd? Mogen christenen sympathie hebben voor een religie die Christus verwerpt? Of drijft de angst voor vervangingstheologie mensen in het tegenovergestelde kamp, terwijl de waarheid in het midden ligt? Is het huidige IsraŽl gelijk te stellen aan het verbondsvolk van het Oude Testament? Steven Paas gaat op deze vragen in en behandelt de historische ontwikkeling van christelijke aandacht voor IsraŽl en het Joodse volk. De verwikkelingen binnen het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond laten zien hoe actueel dit boek is en hoezeer bezinning nodig is.

Meer recensies:
Christian Zionism examined (2012)... | Israelvisies in beweging (2013)... | Liefde voor IsraŽl nader bekeken (2015)...
 


6. Vrijheid in waarheid - 18 februari 2014 - www.waarheid.info

IsraŽlvisies in beweging?

Recensie door Simon van Groningen

Met stijgende verbazing en groeiende ergernis heb ik het boek van Steven Paas ďIsraŽlvisies in bewegingĒ zitten lezen. Stijgende verbazing omdat er zoveel aannames in zitten en in feite ook zoveel ongeloof, dat ik gewoonweg niet begrijp hoe een toch verstandig mens dat zonder onderbouwing kan poneren. 
Ergernis omdat de z.g. IsraŽlisten van alles en alles van elkaar in de schoenen wordt geschoven en daarna onder ongeveer ťťn en dezelfde noemer bestreden worden. Alsof je de 'oudgereformeerdegemeente op uitverkoren grondslag' vergelijkt met de vrijzinnige PKN gemeente van de ďGod die niet bestaatĒ. 

Verbond
Eťn van de eerste aannames die je vervolgens vanaf elke bladzijde tegenkomt, is dat er maar ťťn verbond is, ďhetĒ genadeverbond. Het uitgangspunt zal wel zijn dat er ook een werkverbond was onder de eerste Adam, maar dat ben ik niet zo expliciet tegengekomen in dit boek. Nu is er in de Bijbel af en toe wel sprake van een verbond ťn genade (bv. in Psalm 106:45) maar ik weet niet van ďhetĒ genadeverbond. Minstens had dhr. Paas moeten uitleggen hoe hij daaraan komt en wat hij eronder verstaat en hoe hij dat Bijbels fundeert. Nu ben ik bang dat hij dat niet doet, omdat al te letterlijk lezen van de Bijbel in feite zonde is die tot IsraŽlisme zou leiden. 

Letterlijk
Het subkopje van hoofdstuk 2 is dan ook ďLetterlijkheidswaanĒ. Op diezelfde bladzij wordt geheel ten onrechte beweerd dat IsraŽlisten de Bijbel zo letterlijk zouden lezen dat bij wijze van spreken in de fabel van Jotam, de bomen des velds letterlijk gesproken zouden hebben. Dit noemt hij niet letterlijk, maar dat kan in dit geval geen kwaad denk ik. Om vervolgens Augustinus aan te halen als iemand die niet meeging in de ďletterlijkheidshermeneutiekĒ is een gotspe. Juist Augustinus allegoriseert er dikwijls zo op los dat er wel andere hermeneutische kritieken op hem te leveren zijn. En wie zijn ďBelijdenissenĒ heeft gelezen weet ook dat hij zich meer dan ťťns schuldig () maakt aan letterlijkheidswaan. Als op blz. 26 wordt vermeld dat letterlijk lezen de basis is voor het geestelijk verstaan, begrijp ik Paas niet meer, of hij zijn eigen tekst niet zozeer. 

Het proces van vergeestelijking verloopt dan vervolgens ďprogressiefĒ dwz zeggen dat het tot aan de laatste bijbelboeken, en met name Openbaring, een geheel geestelijk verstaan is geworden. Wie nog gelooft dat er een toekomst is voor IsraŽl (als etnisch volk), dat het evangelie ook gaat over de landbelofte, is in feite niet geestelijk. Dat klopt volgens Paas ook wel, want als je dit soort dingen gelooft, zoek je in feite ruzie, misleid je de kerk en ben je dus niet geestelijk. Je moet maar durven. 

Zondig
Volgens Paas (blz. 28) zegt Paulus wel dat Joden in alle opzichten wat voor hebben op de anderen (de heidenen), maar onder 'alle opzichten' valt dan niet het heilsordelijk opzicht. Het is geen IsraŽlvisie in beweging ben ik bang, maar een in beton gegoten kerkleer die alleen maar uitgaat van de veronderstelling dat er voor IsraŽl gťťn plaats meer is. Misschien is hier wel de plaats om te zeggen dat ook ik geloof dat de huidige staat IsraŽl niet het IsraŽl Gods is, dat zijn het land niet volgens Bijbels recht in bezit heeft (al stuurt God wel de geschiedenis aan Ė Ps. 2). Dat het huidige IsraŽl een zondige natie is met een maximum aan porneia (in alle vormen) en alle andere zonden waaronder de grootste zonde dat zij niet geloven in Jeshua, Jezus Christus als hun Messias. Dat IsraŽl geen doel van de geschiedenis van God is, maar een middel, wil ik nog wel aannemen. Alhoewel God in mijn letterlijkheidswaan toch tegen dat etnische volk zegt dat Hij ze liefheeft, gehuwd heeft en tot bruid zal nemen voor eeuwig. Maar geestelijk gezien bakken ze inderdaad niks van het geloof in Jezus. Dan doen uitverkoren oudgereformeerde gemeenten en PKN dominees die geloven in een God die niet bestaat het beter. 

Natuurlijk worden alle verbonden in en door Christus vervuld. Zeker weten is Hij de eeuwige Zoon van God door wie en tot wie alle dingen zijn geschapen. Zeker weten gaat alles wat in het Oude Testament wordt geschreven over de Christus der Schriften. Maar dat zegt allemaal niets over het IsraŽlisme. In feite heb je met deze hoofdstukken de kern van het betoog al te pakken. De volgende hoofdstukken geven aan dat er in de geschiedenis nogal verschillend mee is omgegaan. Soms grenst dat aan ongeloof of is het dat gewoon. De tien stammen zijn weg en kunnen ooit meer gevonden worden, dus wordt het oude IsraŽl (Lo-ammi) nu weer Ammi als overblijfsel samen met de heidenen. 

Door het boek heen wordt ook regelmatig opgemerkt dat anti-semitisme en filo-semitisme (liefhebben van de naam IsraŽl) bijna hetzelfde zijn. Filo leidt tot anti. In de naoorlogse tijd wordt vooral de EO als boosdoener aangemerkt die ons geleerd heeft de Bijbel weer al te letterlijk te nemen. Welke conclusies trekt de schrijver? De toetssteen voor zijn conclusies is de volgende: ĒHebben de antwoorden van het IsraŽlisme positief ingewerkt op de kerken, op het geloof van de christenen en op de ontwikkelingen van de theologie?Ē Volgens wie en wat en waarom dan dit? ben ik geneigd te vragen. Waarom zou je op grond daarvan conclusies trekken. Niet: Welke vorm van theologie is het beste in overeenstemming met een verantwoorde hermeneutische benadering van de Schrift. Ook niet: wat is het meest Bijbels (dat zal wel te letterlijkheidwaanzinnig zijn) maar was het goed voor de kerk? 

Conclusiedocument
In het hele conclusiedocument Ė om het maar zo te noemen Ė worden de eigen paradigmaís steeds weer gesteld tegenover de breedte van de vermeende IsraŽlvisies. Mijn mening is deze: Nee, inderdaad, IsraŽl is niet IsraŽl, is niet bekeerd, gaat soms heel verkeerd om met Palestijnen (alhoewel de strijd zonder Bijbel ook nog wel te begrijpen is. Zonder Koran wordt het iets moeilijker), Zionisme en JudaÔsme zijn niet Bijbels. Wij kunnen de wederkomst van de Heer niet in schema brengen, maar er zijn wel wat feiten te noemen. Dat wij Hem tegemoetgaan in de lucht staat vast en dat Hij zal wederkomen op de Olijfberg ook wel (waarom eigenlijk daar? Wat gaat Hij daar doen als Hij terug is? Is er wel een wederkomst of gaan we met zín allen ineens hup naar andere sferen om geoordeeld te worden?) 

Kennis
ĒHet IsraŽlisme verbreekt de eenheid van de Schrift, stelt Paas. Nu zit er in elke Schrift ter wereld al een witte bladzijde tussen het oude en het nieuwe testament. Maar een goed gefundeerde, hermeneutisch verantwoorde bijbeluitleg verbreekt nooit de eenheid van de Schrift. De leer van de dispensaties een ernstige belemmering noemen is ťťn, maar in de bestrijding ervan blijk te geven er niet echt kennis van genomen te hebben, is een ander verhaal. Het oude boekje van Maljaars (Niet allen IsraŽl) en de reactie daarop van Ouweneel en Fijnvandraat toentertijd, maar weer eens uit de kast genomen. In feite is dit boek er een nadere uitwerking van en wat meer geactualiseerd. 

In hoofdstuk 17 volgen er nog aanbevelingen. Ik lees ze zo: 1. Neem de Bijbel niet al te letterlijk (blz. 266) 2. Mensen die in het 1000-jarig rijk van vrede geloven zijn in de war (vloeit natuurlijk voort uit 1) en 3. Ga normaal om met IsraŽl. Normaliseer de verhoudingen. Ik probeer zelf altijd te horen wat alle kanten er van zeggen, een Ander Joods geluid, de rabbijnen, de niet-zionistische joden, de Palestijnen, een schreeuw om recht, de krant van elke dag. Ik zie het allemaal voorbijkomen. En ik zie opnieuw een kind, spartelend in het bloed van de nageboorte (Ezechiel 16:6). Ik zie de volken verdeeld. In oorlog, tegen elkaar, maar toch ook wel heel dikwijls tegen IsraŽl. Ik zie onrecht bij de Palestijnen, maar ook in Egypte, in Saoedi Arabie en overal ter wereld. En ik geloof (ja echt) dat Jezus zal terugkomen op de Olijfberg en op de Troon van David in Jeruzalem zal gaan zitten. Dan zijn hemel en aarde verenigd te zaam. Wat een dag zal dat zijn.


5. - 27 juni 2013 - www.rd.nl 

Boek ĒIsraŽlvisies in bewegingĒ heeft veel weg van viool met ťťn snaar

Kanttekening door Harry Sleijster bij deze sublieme recensie

Paas reageerde op deze recensie met een merkwaardige kwalificatie: het zou om een emotionele reactie gaan. Hiermee tracht hij de recensie van Sonneveldt te kleineren. Dit is blijkbaar zijn manier om de aandacht af te leiden van deze nuchtere en zeer redelijke, maar vanzelfsprekend zeer kritische beoordeling.
Lees hier...

Een treffende zin in de reactie van Sonnevelt die hierop volgde, vond ik de zin: 
ďIk heb geprobeerd het zo veel mogelijk recht te doen. Dat ik zijn visie niet deel is een andere zaak. Dat hij aan mijn argumenten geheel voorbijgaat vind ik erg jammer. Zo komt het gesprek niet verder.Ē
Lees hier... 
  

Recensie door C. Sonnevelt

Een viool met ťťn snaar: zo zou je het jongste boek van dr. Steven Paas sr. kunnen noemen. De oud-zendingswerker is bezorgd over een Ąongezonde fascinatieĒ ten aanzien van het land, het volk en de religie van IsraŽl.

Hij is bang dat door deze Ąoverdreven aandachtĒ de centrale plaats van Christus verdwijnt en de zendingsopdracht onder Joden en heidenen wordt geblokkeerd.

Dat is een legitieme zorg en het is niet verkeerd om daarover het gesprek aan te gaan. Dr. P. de Vries heeft dit onlangs ook gedaan in zijn lezenswaardige studie ĒDe ene olijfboomĒ. Jammer genoeg slaat dr. Paas door. Met het badwater gooit hij ook het kind weg.


IsraŽlisme
ĒIsraŽlvisies in bewegingĒ is de Nederlandse bewerking van het boek ĒChristian Zionism ExaminedĒ. Wat in die publicatie ĒchristenzionismeĒ heet, wordt nu ĒisraŽlismeĒ genoemd. Het is een label dat op iedereen geplakt wordt die liefde heeft voor het Joodse volk. Het maakt hen tot mensen die zich laten meeslepen door een ideologie. Dat dr. Paas dit ook zo bedoelt, blijkt uit zijn definitie op blz. 22 en 289.

Beeld ANP - Damascuspoort Velen zullen zich niet herkennen in deze omschrijving. Zij zijn onder de indruk van Gods weg met IsraŽl en bewogen met het heil van dit volk. Ze zien Gods Ąeerstgeboren zoonĒ (Exod. 4:22) als de oudste broeder in het huisgezin van God en hebben verwachting voor hem, ook als hij zich ophoudt Ąin het veldĒ (Lukas 15:25).


Na-Bijbels

Dr. Paas wil het Ąetnische, na-Bijbelse IsraŽlĒ niet zien als erfgenaam van het Bijbelse IsraŽl. Misschien zijn de Joden van nu gewoon bekeerde heidenen uit Rusland. En zelfs al zou er een rechtstreekse lijn lopen, wat doet het ertoe? Sinds de komst van Christus heeft IsraŽl geen aparte plaats meer in Gods heilsplan. Het oudtestamentische IsraŽl was slechts een Ąschaduw.Ē Kortom, het volk is uitgediend......

Lees hier verder...


4. www.kerkbladvoorhetnoorden.nl - 20 juni 2014

Boek ĒIsraŽlvisies in bewegingĒ heeft veel weg van viool met ťťn snaar

Recensie door C. Sonnevelt

Steven Paas en Jos Strengholt lieten veel stof opwaaien met hun Open Brief over IsraŽl, die zij in september 2012 aan de christenen in Nederland stuurden. Nu het stof weer wat is neergedaald, laat Paas er IsraŽlvisies in beweging op volgen, een dik boek over IsraŽl dat veel stof tot nadenken geeft.

Na twee inleidende hoofdstukken volgen er vier hoofdstukken over IsraŽl in de Bijbel. Daarna behandelt de auteur de belangrijkste visies op IsraŽl vanaf het Nieuwe Testament tot heden en geeft in hoofdstuk 15 aandacht aan de relatie tussen de Palestijnen en IsraŽl. De hoofdstukken 16 en 17 bevatten zijn conclusies en aanbevelingen, gevolgd door enkele bijlagen, onder andere de genoemde Open brief.

IsraŽlisme
Op het gebruik van de term 'christenzionisme' in zijn brief kreeg hij nogal wat kritiek. Daarom spreekt hij in dit boek van: IsraŽlisme. Met beide termen bedoelt hij Ďeen uitzonderlijke, abnormale religieuze fascinatie voor het nabijbelse IsraŽl als volk, land en religieí. Het is de liefde van christenen die op grond van de Bijbel overtuigd zijn van een massale bekering van en een grootse toekomst voor IsraŽl. En dat God in zijn plan voor IsraŽl nog een belangrijke toekomstige plaats en taak heeft.

De ťťn denkt daarbij aan een nieuw begin met IsraŽl na de opname van de gemeente. Een ander ziet alleen dat God met zijn volk in de stichting van de staat IsraŽl in 1948 een nieuwe start heeft gemaakt, die Hij stellig een vervolg zal geven, al kunnen wij niet precies zeggen hoe.

Die laatste visie is, in verschillende varianten, vooral ontstaan na de Tweede Wereldoorlog, ook in de Christelijke Gereformeerde Kerken. Paas leest dat af uit de naam van het deputaatschap Kerk en IsraŽl en zijn activiteiten, zoals de brochure die het in 2012 uitgaf onder de naam Voorgoed verbonden. IsraŽl staat hierin (teveel) op voet van gelijkheid met de Kerk. Dat belemmert zending onder de Joden, de verkondiging aan hen dat Jezus de Messias is.

Paas verweert zich tegen de beschuldiging dat hij een vervangingstheoloog zou zijn. Het is volgens hem juist onmogelijk dat de Kerk ooit in de plaats van IsraŽl zou komen, omdat de Kerk er vanaf het begin van de wereld is geweest. Zij is namelijk de heilige vergadering van alle ware gelovigen, die hun heil van Christus verwachten. Dat wordt beleden in artikel 27 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis.

Paas weet natuurlijk wel dat er christenen zijn met een vervangingsvisie. Daarin geldt voor de Joden alleen nog Gods oordeel, omdat zij de Messias hebben afgewezen, terwijl het heil nu voor de Kerk is. Omdat hij die visie afwijst, begrijpt hij niet dat anderen ook hem dat etiket opplakken.

Sterke punten
Deze studie heeft een aantal sterke punten. Daarbij denk ik aan de grote hoeveelheid informatie die de auteur geeft over visies over het nabijbelse IsraŽl, met bijzondere aandacht voor de ontwikkelingen in Nederlandse kerken van gereformeerde signatuur na de Tweede Wereldoorlog.

Ook noem ik dat Paas aantoont dat theologen zich voor hun kijk op IsraŽl vaak ten onrechte beroepen op kerkvaders en Reformatoren, met de bewering dat zij over IsraŽl al een vergelijkbaar standpunt hadden.

Het sterkste punt is dat Paas Christus centraal stelt, vanuit de diepe overtuiging dat Hij het hart is van Gods openbaring in het Oude en Nieuwe Testament, die onverbrekelijk met elkaar verbonden zijn. God koos IsraŽl uit als zijn volk met het oog op de komst van Christus. Als de positie van IsraŽl na Christus dezelfde zou zijn als voor die tijd, zou dit volk een plaats in Gods heilsplan krijgen die afbreuk doet aan de volmaaktheid van het werk van Christus. Hij is gekomen voor alle volkeren, voor Joden en niet-Joden, opdat zij tot geloof in Hem komen. Vanuit dit hart van het evangelie schrijft Paas vol bewogenheid. En hij toont zich bezorgd, als hij ziet dat het unieke van Christus in het geding dreigt te komen.

Zwakke punten
Jammer vind ik dat Paas, in zijn afwijzing van andere standpunten, dikwijls krasse taal gebruikt. Zo spreekt hij van een abnormale fascinatie voor IsraŽl en van letterlijkheidswaan bij het lezen van de Bijbel. Wie zulke etiketten opgeplakt krijgt, zal weinig openheid vinden voor een gesprek.

De auteur protesteert Ė terecht Ė tegen het onderbrengen van zijn visie onder het kopje vervangingstheologie, maar vat zelf ook heel wat verschillende visies samen onder ťťn begrip, IsraŽlisme. Hij zou het niet vreemd moeten vinden als opponenten zich daarin niet herkennen. Gebruik van containerbegrippen bevordert een vruchtbare gedachtewisseling niet.

Meer dan eens formuleert Paas niet gelukkig. Zo stelt hij dat de oude verbondssituatie van IsraŽl progressief is overgegaan op het Ďnieuwe IsraŽl van Godí, dat is de Kerk. Dat is moeilijk anders uit te leggen dan dat de Kerk in de plaats van IsraŽl is gekomen. Bovendien is deze stelling niet te verenigen met zijn telkens herhaalde overtuiging dat de Kerk veel ouder is dan IsraŽl

ĎHet IsraŽl van Godí, een uitdrukking die Paulus onverwacht gebruikt in Galaten 6, 16, citeert Paas herhaaldelijk als bewijs voor zijn visie. Dat doet hij ook met Ďheel IsraŽlí uit Romeinen 11, 26. Beide uitdrukkingen zijn volgens hem een aanduiding voor de Kerk, alle gelovigen uit IsraŽl en de andere volken. Met vele anderen denk ik dat dit niet de juiste uitleg is van deze twee teksten. Daarom is het jammer dat hij zich hierop telkens weer beroept.

Wel stelt hij andere relevante teksten en Schriftgedeelten aan de orde, maar dat gebeurt te beknopt. En een gedeelte als Romeinen 4 komt helaas nauwelijks aan bod. Bovendien wordt zijn visie sterk beheerst door een beroep op de gereformeerde belijdenis. Dat de Schriftgegevens niet uitvoeriger en zorgvuldiger worden behandeld, is het grootste manco van deze studie.

Conclusie
Dit is een waardevolle studie, maar toch vooral voor wie dezelfde overtuiging hebben als de auteur. Anderen zijn wellicht blij met zijn kritiek op het christenzionisme, maar zonder hem op het voor Paas meest aangelegen punt bij te vallen. Voor het gesprek met hen die Paas tot de christenzionisten rekent, lijkt me dit boek geen openingen te bieden.


3.  3 april 2014 - www.dewaarheidsvriend.nl

Twee soorten IsraŽl 
Dr. Paas leest het Oude Testament strikt vanuit het Nieuwe

Recensie door Ds. J.A.W. Verhoeven (hervormd predikant te Leerdam)

Dr. Steven Paas heeft zijn boek ĎChristian Zionism Examinedí (2012) vanuit het Engels vertaald en bewerkt voor de Nederlandse markt. Het is een boek dat het gesprek helaas niet verder helpt.

Dr. Paas (1942) is predikant in de Christelijke Gereformeerde Kerken en oudzendingswerker van de GZB. In ĎIsraŽlvisies in beweging. Gevolgen voor kerk, geloof en theologieí presenteert hij zijn kijk op IsraŽl. Deze opvatting is dezelfde als die dr. H.M. Matter enkele decennia geleden verdedigde. Kort gezegd: God is de Schepper van alle mensen. Hij wil de wereld verlossen uit het verderf van de zonde. Daartoe zond Hij Zijn Zoon, Jezus Christus. Wie in Hem gelooft, is voor eeuwig behouden. In dit grote plan van God had het verbond met Abraham een tijdelijke plaats. De theologische betekenis van IsraŽl als (etnisch) volk houdt op bij de kruisiging van Christus. Vanaf dat moment zijn er twee soorten IsraŽl. Het ene is het ware IsraŽl (Gal.6:16). Dat zijn al degenen die in Christus geloven en in Hem behouden zijn. Zij zetten de lijn voort van de oudtestamentische gelovigen. Zij zijn de ware kinderen van Abraham, door het geloof. Dit ware IsraŽl is de kerk, die vanaf Adam altijd bestaan heeft. Daarin treffen we zowel gewezen Joden aan als mensen die geen Jood waren. Dat vroegere verschil is in Christus weggevallen, want Hij heeft de scheidsmuur afgebroken. Gods verbondstrouw geldt dit geestelijke IsraŽl.

Een gedeelte uit een CIP-artikel...
met enkele stellingen van Maarten Ezinga:


IsraŽl

21) Ik geloof dat wij ons schuldig maken aan de onverantwoordelijke gewoonte om teksten aangaande Christus eerste komst letterlijk te interpreteren, maar teksten aangaande Zijn wederkomst geestelijk. (J.C. Ryle) 

22) De vervangingstheologie is een dwaalleer, die het licht op de Schrift heeft verduisterd, met alle pijn en verdriet die dat tot op de dag van vandaag tot gevolg heeft. De kerk is niet in de plaats van IsraŽl gekomen. De zondag is niet in de plaats van de Sabbat gekomen. De doop is niet in de plaats van de besnijdenis gekomen. 

23) De vervullingtheologie is een variant van de vervangingstheologie en derhalve verwerpelijk . Christus is niet de vervulling van al de O.T. beloften/profetieŽn. Wel is waar dat Hij de vervulling is van alle Messiaanse profetieŽn betreffende Zijn komst in vernedering als het Lam van God, dat de zonde van de wereld wegneemt. Maar de profetieŽn aangaande Zijn komst in heerlijkheid als triomferende Koning wachten nog op vervulling. Zo ook de nog onvervulde beloften aan Abraham Izak en Jacob en David!! Vgl. Hand.15: 16-18, Rom.11:29 

24) Zoals de profetieŽn aangaande Zijn eerste komst in vernedering letterlijk in vervulling zijn gegaan zo zullen ook de profetieŽn aan gaande Zijn Wederkomst in heerlijkheid letterlijk in vervulling gaan. 

25) Zoals Hij letterlijk op een ezelsveulen heeft gereden en letterlijk voor 30 zilverlingen is verkocht, en Zijn handen en voeten letterlijk zijn doorstoken en Hij letterlijk bij de overtreders is gerekend en er letterlijk om Zijn kleren is geloot, opdat vervuld zou worden wat gesproken is door de profeet zo zal Hij letterlijk, persoonlijk, wederkomen in macht en majesteit om Zijn duizendjarig koninkrijk te vestigen, om letterlijk vanuit Sion, letterlijk over de aarde te regeren. 

26) Dan zullen eindelijk al de nog onvervulde beloften aan Abraham Izak en Jacob en David in vervulling gaan.

----------------

Een korte leerzame Engelse video over
"De Nieuwe Antisemitische Vervangingstheologie - door Dr. Daniel Juster...
 

ĎNA-BIJBELS ISRAňLí 
Daarnaast is er een tweede IsraŽl, namelijk het etnische, aardse volk van de Joden. Paas noemt dat het na-bijbelse IsraŽl. Het kenmerkende van dit volk is dat het Christus verwerpt. Het is het judaÔsme, het rabbinisme. Dit IsraŽl heeft de christenen in de Vroege Kerk vervolgd. Later woonde het verstrooid, maar sinds 1948 heeft het een eigen land en staat in het Midden-Oosten. Dit etnische IsraŽl heeft sinds Christus geen enkele betekenis voor het christelijk geloof. Het is geen thema dat in een christelijke dogmatiek aandacht verdient. Dit aardse IsraŽl staat uiteraard onder Gods algemene voorzienigheid, zoals elk ander willekeurig volk op aarde. Maar er is geen enkel raakvlak met Gods verbondstrouw of verlossingsplan. In feite is dit volk gelijk aan de Ďheidenení, en daarom moet er onder hen zending worden bedreven op dezelfde manier als onder mensen in Malawi, China of Nederland. 

Tegen deze visie zijn fundamentele bezwaren, die niet alleen cirkelen rondom de uitleg van Romeinen 11. Het gaat veeleer om de grondhouding die daaraan voorafgaat. Ds. Paas leest alle teksten van het Oude Testament strikt vanuit het Nieuwe. Hij leest dus van voren naar achteren. Ik zou liever de gang van de HEERE God volgen, zoals beschreven eerst in het Oude en daarna in het Nieuwe Testament. Dan blijft er ruimte voor het eigene van (de profetie van) het Oude Testament. 

Naar mijn inzicht wordt bij ds. Paas Christus de flessenhals waar elke oudtestamentische tekst doorheen geperst moet worden. Maar dat lukt niet. Alles wat over Christus geschreven staat in het Oude Testament, moest vervuld worden (Luk.24: 44). Maar dat betekent niet dat alles in het Oude Testament alleen maar over Christus gaat. 

ĎISRAňLISMEí 
Dr. Paas wil met zijn boek het gesprek over IsraŽl stimuleren. De Engelse term Christian Zionism heeft hij niet vertaald door Ďchristenzionismeí. Hij kiest voor ĎIsraŽlismeí. Daarmee wil hij erkennen dat niet iedereen die vanwege Gods beloften verwachting koestert voor IsraŽl als land, volk en staat daardoor ook automatisch het Joodse zionisme steunt. Dat is meteen de enige en laatste handreiking aan medechristenen die behept zijn met een Ďoverdreven fascinatie voor IsraŽlí. ĎHet IsraŽlisme bedreigt de fundamenten van Kerk en theologie.í 

Wie een andere visie heeft dan dr. Paas, is Ďkettersí: Wie denkt dat Gods trouw zich uitstrekt over het na-bijbelse IsraŽl, moet noodgedwongen wel uitkomen bij relativering van Christus. Zijn uniciteit en godheid komen in gevaar, kijk maar naar dr. A.F. Troost. Het einde is de tweewegenleer: er is een aparte weg tot behoud voor etnisch IsraŽl, buiten Christus om. Je maakt van God een God die de apartheid sanctioneert, nu niet in Zuid-Afrika, maar in IsraŽl. Wie aandacht vestigt op Gods trouw aan na-bijbels IsraŽl, maakt van IsraŽl een afgod, een gouden kalf (onder verwijzing naar Ex.32). Idolatrie. Het filosemitisme, de fascinatie voor IsraŽl, is vrucht van de Verlichting. Dus: wees gewaarschuwd. Het antisemitisme in West-Europa is te wijten aan mensen die aanvankelijk IsraŽl hadden Ďverheerlijktí. 
Deze polemische toon ontsiert het boek. Jammer. Dit boek helpt het gesprek niet verder. 

GEHEIMENIS 
Binnen de Gereformeerde Bond worden er verschillende accenten gelegd als het gaat over Gods bemoeienis met IsraŽl. Vorig jaar hebben theologen uit onze kring diepgaand met elkaar gesproken over dit thema. We lazen Galaten 3 en 4. En HebreeŽn 8. Tastend, biddend om licht. Hoe verhouden zich het oude en het nieuwe verbond? We spraken over de hermeneutiek. Het hoofdstuk uit de dogmatiek van Van den Brink & Van der Kooi sloeg een accolade. We hebben elkaar vragen gesteld. Dr. Paas stelt geen enkele vraag, heeft geen enkele aarzeling. Hij weet alles al. Proeft hij niet iets van het geheimenis? Wie zal Gods raad doorgronden? Het boek raakt nergens de toonhoogte van het loflied waarmee Paulus Romeinen 9 tot en met 11 besluit. 

Kanttekening door Harry Sleijster

Verhoeven: "...veel te grof om waar te kunnen zijn"

Dat theologen "de secularisatie bevorderd hebben door te wijzen op het Ďtegoedí van het Oude Testament" vindt Verhoeven terecht veel te grof om waar te kunnen zijn. 

Maar dat geldt tevens voor de termen Israelisme en Na-bijbels Israel. Zo uiten mensen hun frustratie en geven ze blijk niet echt open te staan voor gesprek.

J.N. Darby
Hetzelfde geldt ook voor de kwalificaties voor J.N. Darby. Hem in verband brengen met "rechts-conservatieve Amerikaanse politiek" en dat "onzindelijke theologie" noemen is gewoon niet te geloven. Gods beloften zou bij hem slechts een project en een ideologie zijn? - Ach, in feite net zo hatelijk als "israelisme" en "na-bijbels Israel".

Overigens wel jammer dat Verhoeven het hier dan wel mee eens is. Hem had een lichtje op moeten gaan. 
 

Ik houd bij dr. Paasí boek vele vragen over. De geschiedenis is geen bron van openbaring, maar wat betekent 1948? Helemaal niets? Als het IsraŽlisme slechts een schaamlap is voor de Shoa, hoe kan het dan dat er christenen zijn geweest die vůůr 1948 verwachting hadden voor IsraŽl? Hoe waardeert dr. Paas het feit dat wij, gelovigen uit de heidenen, meelezers zijn met na-bijbels IsraŽl als het gaat over wat wij het Oude Testament noemen? Is de God van de Joden een andere God dan die wij aanroepen? Als we over nabijbels IsraŽl uitsluitend in volkenrechtelijke termen kunnen spreken, moeten we dat ook doen over de islam en over het opnieuw opkomende antisemitisme in Europa? Ziet dr. Paas geen geestelijke strijd? Wil hij daarom met Sabeel een gesprek met Ďvredelievendeí moslims? De stelling van ds. Paas dat theologen als Miskotte, Van Ruler, Gerssen en Graafland de secularisatie bevorderd hebben door te wijzen op het Ďtegoedí van het Oude Testament, is veel te grof om waar te kunnen zijn. [ zie >>> ]

GOEDS 
Heb ik niets goeds gelezen? Toch wel. Het is aangrijpend om te lezen hoe de Palestijnse christenen klem zitten. Wat betekent onze verbondenheid in Christus met hen? Ook ben ik met dr. Paas van oordeel dat het zogeheten dispensationalistische premillenialisme van J.N. Darby, stichter van de Vergadering der gelovigen, meer te maken heeft met rechts-conservatieve Amerikaanse politiek dan met zindelijke theologie. In die kringen maakt men van Gods beloften aan IsraŽl een project, een ideaal waaraan wij moeten bouwen. De nadruk op Christus alleen is mij uit het hart gegrepen. Alleen, betekent dat noodzakelijk dat maar ťťn dichtgetimmerde visie op IsraŽl de juiste is? 


2.  11 maart 2014 - http://www.waarheid.info/reactie-op-open-brief-steven-paas-en-jos-strenghold/

Weerlegging 10 stellingen in Open Brief van Steven Paas e.a.

Aan het einde van het boek "IsraŽlvisies in beweging" is een open brief van Steven Paas en enkele medestanders geplaatst. Daarin geven zij een tiental stellingen, waarmee de schrijvers een open discussie willen ontwikkelen.

Reactie op open brief Steven Paas en Jos Strengholt
door Jaap BŲnker en Simon van Groningen

De open brief, bestaat uit een inleiding en tien stellingen. Het is nodig eerst op een aantal zaken uit de inleiding in te gaan. Allereerst word er een sfeer geschetst waaruit zou blijken dat eindtijdverwachtingen, piŽtisme en dispensationalisme (bedelingenleer) ten grondslag liggen aan de visie op de betekenis van IsraŽl. Het is evident dat daaraan in deze kringen aandacht werd en wordt besteed en dat dit alles te maken heeft met eindtijdverwachtingen. Echter worden hier oorzaak en gevolg met elkaar verward..... Lees verder...


1.  3 maart 2014 - http://www.nieuwwij.nl/opinie/recensie-van-israelvisies-beweging

IsraŽlvisies in beweging

Kanttekening door Harry Sleijster

De recensies van het 'voorloperboek', oftewel de vorige versie van dit boek, vindt u hier...
Maar in feite kunnen alle recensies en artikelen die uitkwamen ter gelegenheid van dat vorige boek, ook gelezen worden bij dit boek.


Steven Paas beveelt mij nu enkele aan:
Henri Veldhuis van Sabeel...
en

Deze beide recensies zijn anti-Israel, in bijna elk opzicht. In de laatste recensie komen we weer allerlei onwaarheden van de Linkse kerk over Israel tegen. Ze vertegenwoordigen de Sabeelvisie, en ieder weet hoe politiek die in ingekleurd is, en soms zeer Israel-vijandig.


Recensie Jaap Kraan
De recensie hiernaast van Jaap Kraan is het op hoofdlijnen wel eens met Steven Paas, maar is toch redelijk kritisch op veel punten.
 

Het boek "IsraŽlvisies in beweging - Gevolgen voor Kerk, geloof en theologie" van Steven Paas is een bewerking van zijn eerdere publicatie Christian Zionism Examined. In hoofdstuk 15 is ook een eerder artikel verwerkt, getiteld 'Je zult maar Palestijn zijn'. Het boek telt ruim 300 bladzijden, is via voetnoten uitgebreid gedocumenteerd en voorzien van een bibliografie en een register.

Recensie door Jaap Kraan

Paas laat de theologische gevolgen zien van ďChristelijk ZionismeĒ (Christelijke steun voor het [joodse] Zionisme, p. 19), maar hij geeft de voorkeur aan de naam ďIsraŽlismeĒ, omdat onder die naam de complexe inhoud van het begrip meer tot zijn recht komt. Paas heeft die term nergens strak gedefinieerd, maar omschrijft de term op allerlei wijzen: ďEen rijk geschakeerde bewegingÖ waarvan de aanhangersÖ religieus gefascineerd zijn door het nabijbelse etnische, geografische en godsdienstige IsraŽlĒ, p. 289; of: ďchristenen die in hun theologie plaats geven aan een aards ZionĒ, p. 31; of: ďhet IsraŽlisme stelt de Kerk in de schaduw van IsraŽlĒ, p. 38. Op p. 22 somt Paas 5 kenmerken van het IsraŽlisme op. Ik vind de term ďIsraŽlismeĒ net zo lelijk en onduidelijk als de term ďIslamismeĒ, p. 18, en nodig Paas uit toch maar de term ďChristenzionismeĒ te gebruiken, ondanks zijn bewaren daartegen, verwoord op p. 9.

Paas ziet ďIsraŽlismeĒ als gevaarlijk: Het bedreigt de fundamenten van Kerk en theologie en ondergraaft de uniciteit van Jezus, p. 7; of: men geeft aan Zion de centrale plaats, die aan Christus gegeven zou moeten worden, p. 252; of: de grenzen van de klassieke christelijke leer worden overschreden, p. 21.
Het boek bevat 4 delen: Eerst beschrijft Paas het ďIsraŽlismeĒ; in de hoofdstukken 3 t/m 6 geeft hij zijn eigen visie op de plaats van IsraŽl in de Bijbel; daarna beschrijft hij in 7 t/m 15 de geschiedenis van het ďIsraŽlismeĒ; tenslotte volgen in 16 en 17 conclusies en aanbevelingen.

Op hoofdlijnen ben ik het met Paas eens; heel blij ben ik met hoofdstuk 15, dat het onrecht, dat de Palestijnen ondervinden van de huidige staat IsraŽl, voldoende weergeeft; goed is het dat hij het geweld van Mohammed niet zwaar aanzet, p. 16, en oog heeft voor het geweld dat kruisvaarders in petto hadden voor weerloze joden, p. 88. Ook ik heb me altijd geŽrgerd aan ďChristenen voor IsraŽlĒ, die bijna alles bejubelden wat de staat IsraŽl deed en geen oog hadden voor het daarbij behorende onrecht. Ook voor mij mag Christus centraal staan en kan die plek niet ingenomen worden door ďZionĒ.

Maar de wijze van theologiseren en het dogmatisch stramien van Paas zijn mij geheel vreemd. Enkele voorbeelden: De Kerk heeft niet bestaan vanaf Genesis 3, p. 40, en was er ook niet vůůr IsraŽl, p. 41; dat de oudtestamentische beloften vervuld zijn in Christus, p. 61, is een passe-partout, zie ook p. 71 de 1e zin, waar het oude IsraŽl als het ware opgaat in Christus. Paas hanteert het schema belofte-vervulling en heeft weinig of geen oog voor het eigene van het Eerste Testament.

Er zitten te veel herhalingen in dit boek. In hoofdstuk 3 geeft Paas zijn eigen mening, maar in de beide eerste hoofdstukken deed hij dat ook al; het millennialisme duikt overal op en wie zit nog te wachten op uitgebreide behandelingen van a-, non-, pre-, post- of dimillennianisme? Dat gehandeld wordt over millennianisme als achtergrond van ďIsraŽlismeĒ is goed, maar ťťn korte en bondige behandeling had kunnen volstaan. Eťn overlapping, tussen de hoofdstukken 13 en 14, signaleert Paas zelf al op p. 165.

Lekker winkelen zonder zorgen - Gratis verzending en retour

De nadruk op zending onder joden zoals Paas die invult, o.a. vanaf p. 272, roept onnodig weerstand op. Onze zending kan ook de dialoog zijn, zoals Paulus die al betrachtte in Handelingen 17; zeker ten aanzien van joden en moslims is de dialoog de aangewezen weg om met de ander in gesprek te komen, en dat is geen verloochening van ďzendingĒ.

Een voortdurend thema in het boek is ook de landbelofte, die op p. 64 zelfs vergeestelijkt wordt. Paas had veel kunnen hebben aan de dissertatie van Peter Diepold, Israels Land, 1972, waar het bezit van het land onlosmakelijk verbonden is en blijft aan het doen van gerechtigheid. Dat criterium geldt ook voor de huidige staat IsraŽl. Daarom moet de landbelofte niet vervluchtigen, zoals Van der Kooi en Van den Brink terecht zeggen, p. 190, en Paas moet hun ďDogmatiekĒ niet behandelen onder het opschrift ďIsraŽlismeĒ. Evenmin zie ik de geest van ďIsraŽlismeĒ in de PKN als instituut. Bij de behandeling van de ďIP notaĒ, waarover Paas spreekt, p. 209, was ik zelf synodelid; waarover ik me opwond was de onkritische blik van sommige synodeleden op de huidige staat IsraŽl; maar veel ďIsraŽlismeĒ heb ik niet bemerkt. Ook de ďonopgeefbare verbondenheidĒ uit de kerkorde versta ik niet als een voorbeeld van ďIsraŽlismeĒ, maar van een terechte conclusie dat de kerk geŽnt is op de joodse wortel, zoals Paulus in zijn brief aan de Romeinen duidelijk maakt. Die ďjoodse wortelĒ is uiteraard niet de staat IsraŽl, waarmee we gelukkig niet ďonopgeefbaar verbondenĒ zijn!

Naast deze opmerkingen bij enkele grote lijnen kan men kanttekeningen plaatsen bij veel details. Augustinus hield ook van allegorisch lezen, bij p. 25. Het verwijzen naar niet gepubliceerde studies, o.a. op p. 46, 50 en 63 kan beter achterwege blijven, want helpt de lezer niet verder. Soms hanteert Paas kromme taal, zoals op p. 51 in noot 2 (ďVgl. met het IsraŽlisme standpuntĒ) of p. 87 (ďHet merkwaardige feit kan niet aan de aandacht ontgaanĒ). Veel hinderlijke drukfouten heb ik niet gezien, behalve op p. 232, waar een woord is weggevallen (ďPalestijnen in Gaza en de West Bank geen burgers van de staat IsraŽlĒ).

Mijn conclusie is dat het goed gedocumenteerde historische overzicht van Paas helpen kan om tegengas te geven aan huidige ďChristenen voor IsraŽlĒ, die al te onkritisch de staat IsraŽl verheerlijken en het gevaar lopen theologisch uitverkoop te houden; maar de zeer dogmatische schemaís van Paas en zijn passe-partouts dat alles van het Oude Testament verwijst naar Christus, ervaar ik als knap benauwend. Dat Cornelius door God al zalig verklaard werd, voordat hij ooit van Jezus gehoord had (Handelingen 10) of dat andersgelovigen op grond van hun medemenselijkheid het Koninkrijk kunnen beŽrven, -daartoe door Jezus zelf binnengelaten- (MattheŁs 25:31-46), zulke gedachten zijn Paas geheel vreemd. (1)

(1) Voor een nadere onderbouwing, zie Kraan, Bijbel en Andersgelovigen, Kampen, 1987, p. 25-31 en p.70-73.

Jaap Kraan: www.jaapkraan.eu 

www.vergadering.nu