www.vergadering.nu  Recensie-index  www.vergadering.nu

1 RECENSIE


Dit boek bestellen...Geloof: waan of werkelijkheid?
Waarom geloven goed is voor je gezondheid
Andrew Sims
Uitgeverij Groen
17,50 euro
9789058299635
Dit boek bestellen...

Is het geloof een sprookje? Een fantasie van mensen? Wel volgens Richard Dawkins. In zijn boek God als misvatting propageert hij op agressieve wijze dat het geloof in God berust op een waanidee. Maar wat wordt verstaan onder het begrip 'waanidee'? En behoort het geloof in God werkelijk tot die categorie? 

Geloof: waan of werkelijkheid? komt tegemoet aan de wens om een begrijpelijke uiteenzetting over de psychiatrische aspecten van godsdienst. Daarin geeft Andrew 5ims een zorgvuldige beoordeling van de huidige inzichten over de aard van het geloof, de relatie tussen godsdienst en welzijn, het mogelijke verband tussen godsdienst en geestesziekte en het algemene verschijnsel van religiositeit van de mens. Zijn boek is een betrouwbaar, gezaghebbend en toegankelijk betoog over de psychiatrische aspecten van het geloof in God. 

Dit boek is een must voor iedereen die het verband tussen godsdienst en geestelijke gezondheid wil bestuderen. Het is een aanrader voor wie geïnteresseerd is in de discussie over God en de invloed van het geloof op het welzijn van de mens.

1 RECENSIE


1. Friesch Dagblad - 14 december 2010 - www.frieschdagblad.nl

Geloof is helemaal geen waan, het geeft juist stabiliteit
Boek gepresenteerd van Britse psychiater dr. Andrew Sims

Amsterdam - Geloven is geen waan, betoogde de Britse psychiater dr. Andrew Sims afgelopen vrijdag in Amsterdam. Zijn nieuwe boek verscheen in Nederlandse vertaling: Geloof: waan of werkelijkheid?

Recensie door Tjerk de Reus

De titel van het nieuwe boek van Andrew Sims klinkt veelzeggend, vooral in het Engels: Is faith delusion? Wie bekend is met het evangeliserende atheïsme van de Britse publicist Richard Dawkins weet waarom Sims voor deze titel koos. Dawkins’ felle boek tegen geloof en religie heet The God Delusion (2006): God als waan.
Een onzinnig denkbeeld, vindt de inmiddels gepensioneerde hoogleraar psychiatrie Andrew Sims. Alles wat kenmerkend is voor het psychiatrische verschijnsel van wanen, geldt juist níét voor geloven. Eerder kan tamelijk objectief worden vastgesteld dat geloven veel positiefs betekent voor mensen, stelt Sims: geestelijke stabiliteit bijvoorbeeld en minder ontvankelijkheid voor depressie.

Andrew Sims hield vrijdag de publiekslezing tijdens het jaarlijkse congres van de Vereniging voor Psychiatrie en Religie. Een publiek van ruim honderd belangstellenden hoorde hem uiteenzetten hoezeer psychiatrie en religie in de loop der tijd elkaars tegenpolen werden. In de negentiende eeuw raakte een wetenschappelijk mensbeeld in zwang waarin religie vooral als misleidend werd beschouwd. Volgens Sims leidde het toen opkomende Darwinisme tot ‘therapeutisch nihilisme’. De hoge waarden die de religie toekent aan het menszijn, in relatie tot God of goddelijke machten, werd door psychiaters afgedaan als kinderlijke fantasie en neurose. Een schadelijke ontwikkeling voor de psychiatrie zelf en voor gelovige cliënten, vindt Sims.




Lekker winkelen zonder zorgen - Gratis verzending en retour
Maar de situatie verbeterde enigszins: in de tweede helft van de twintigste eeuw is sprake van een voorzichtige toenadering. Dat kan ook heel goed, meent Sims, als de wetenschappelijk ingestelde psychiatrie maar niet tendeert naar ‘sciëntisme’: naar de gedachte dat wetenschappelijk onderzoek het ‘een en het al’ is. De mens is meer dan wat de wetenschap kan meten en berekenen. Tegelijk is het belangrijk dat dominees en priesters in het pastoraat niet te werk gaan met de gedachte dat geloof en gebed alles oplossen. Als iemand lijdt aan een psychiatrische stoornis, moet je dat erkennen en passende behandeling zoeken.

Positieve kracht
Sims legt graag uit dat geloof een positieve kracht is in de psyche van de mens. De ondertitel van zijn boek luidt: Waarom geloven goed is voor je gezondheid. Maar om mental health ter sprake te kunnen brengen moet eerst afgerekend worden met de wijdverbreide gedachte dat geloven een waan is en dus schadelijk voor je mentale evenwicht.
Sims' benadering op dit punt is strikt psychiatrisch: een waan is een welbepaald ziekteverschijnsel, dat mijlenver afstaat van de geloofsbeleving van de doorsnee kerkganger. Een waan is bijvoorbeeld een zeer persoonlijke ervaring, die zich niet laat delen. Kritische vragen ketsen erop af. Geloof in normale zin is uitlegbaar, je kunt het delen met anderen, je kunt er kritische vragen bij stellen. De inhoud van een waan kan best godsdienstig zijn, legde Sims uit, maar dan nog blijft een waan als verschijnsel iets totaal anders dan een normale religieuze beleving.

Gezonde religiositeit, betoogde hij, is zeer verweven met het mens-zijn in al zijn facetten. Ondanks dat evidente feit menen publicisten als Dawkins dat geloven gelijk staat aan het lijden aan een waan. Sims: ,,Alleen al het feit dat talloze intelligente mensen zich gelovig noemen, ondergraaft een dergelijke misleidende stelling.”

Geesten
De Haagse psychiater Jan Dirk Blom gaf een coreferaat, waarin hij aanknoopte bij de religieuze insteek van Sims. In zijn praktijk kreeg hij van tijd tot tijd te maken met cliënten met een islamitische achtergrond die aan onverklaarbare wanen leden. Medicatie tegen psychose hielp niet, evenmin als medicatie tegen depressiviteit. Uiteindelijk werd duidelijk dat het ging om de ervaring van djinns. Wat zijn djinns? Het zijn geesten, legde Blom uit, die naar islamitisch besef zijn ontstaan uit vuur. Het zijn kwade geesten, die mensen kwellen.

Blom gaf aan dat zijn psychiatrische modellen tekortschieten. Hij krijgt geen zicht op deze ‘stoornis’ met het gebruikelijke instrumentarium. ,,We missen de sleutels en de taal om een dergelijk probleem te behandelen”, aldus Blom. Zijn cliënten wilden niets weten van medicatie. Blom wilde iets voorschrijven, zodat zij minder last zouden hebben van de djinns. Maar zijn cliënten geloven dat de djinns werkelijke bestaande machten zijn en willen geen medicijnen die hen ‘in slaap’ sussen: de djinns zijn dan een nog groter gevaar.

Een oplossing vond Blom toen hij contact legde met een imam. Die herkende het verschijnsel en wist ermee om te gaan. Wat Blom betreft leidde dit tot een prima samenwerking: mensen met een dergelijke stoornis die sterk geworteld is in de beleving van de islam, verwijst hij door naar de imam.

Drempel
Tijdens de discussie meenden sommige aanwezigen dat Blom een drempel opwierp tussen religie en psychiatrie, juist door het doorverwijzen van cliënten waar hij niets mee kon beginnen. Zou je niet gezamenlijk een behandeling moeten uitvieren? Wellicht een idee, zei Blom, die in het algemeen vond dat religieuze ervaringen niet louter toegeschreven kunnen worden aan de activiteit van het brein. Bepalen of de djinns onderdeel zijn van een reële externe wereld is echter niet zijn beroep, zei hij.

Geloof: waan of werkelijkheid? Waarom geloven goed is voor je gezondheid. Andrew Sims. Uitgeverij Groen, 17,50 euro
Geloof in normale zin is uitlegbaar, je kunt het delen met anderen, je kunt er kritische vragen bij stellen

www.vergadering.nu